بوم‌آواBOOMAVAمجلهٔ طبیعت ایران
پاییز ۱۴۰۵
خانه / کویر و بیابان

لوت؛ جایی که باد، منظره می‌سازد

کلوت‌ها، پهنه‌های سنگی و تپه‌های ماسه‌ای، روایت‌های متفاوتی از فرسایش و رسوب‌گذاری در لوت هستند.

کلوت‌های شهداد در بیابان لوت؛ عکس: هادی کریمی
کلوت‌های شهداد در بیابان لوت؛ عکس: هادی کریمی — منبع و مجوز تصویر

فراتر از یک دریای ماسه

لوت در جنوب‌شرق ایران قرار دارد و در سال ۲۰۱۶ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. چشم‌اندازش فقط تپه‌های ماسه‌ای نیست؛ بیابان‌های سنگی، سطوح نمکی و کلوت‌ها نیز بخشی از این پهنه‌اند.

کلوت چگونه شکل می‌گیرد؟

باد با جابه‌جایی ذرات و فرسایش سطح زمین، در ساختن منظره لوت نقش دارد. کلوت‌ها یا یاردانگ‌ها پیکره‌هایی فرسایشی‌اند که امتدادشان با باد غالب ارتباط دارد. همین فرایندها در کنار انباشته‌شدن ماسه، چشم‌اندازهایی بسیار متفاوت در یک پهنه ایجاد کرده‌اند.

بیابان، زمین خالی نیست

لوت محیطی بسیار خشک است، اما توصیف آن به‌عنوان سرزمینی کاملاً بی‌زندگی دقیق نیست. یونسکو از وجود گیاهان و جانوران سازگار با شرایط سخت، از جمله حشرات، در این پهنه یاد می‌کند. شناخت تنوع زیستی آن همچنان به پژوهش بیشتر نیاز دارد.